Bodrumlu Mustafa Erdoğan Cingöz Vefat Etti

Gürece Köyünün yerlisi olan Mustafa Erdoğan Cingöz’ün cenazesi, 12 Şubat Perşembe günü(bugün) ikindi namazının ardından Gürece Camii’nde kılınacak cenaze namazı sonrası Gürece Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

“Erdoğan Cingöz’ü yıllar önce Bodrum Otelciler Derneği (Boder) çatısı altında tanımıştım. Farklı kişiliği ile sakin, bulunduğu ortamlarda denge sağlayan, gerçek bir beyefendi. 1937 yılında Bodrum’da doğan Erdoğan Cingöz, çocukluk yıllarında yaşadıklarını en küçük detaylarına kadar hatırlayan zeki bir insan.
Okul çağına geldiğinde, Turgutreis ilkokuluna kaydı yapılıp, önlüğü, çantası, defteri, kalemi alınan Erdoğan Cingöz, çocukluk yaşında ilk hüsranı “Turgutreis İlkokulu yandı” haberiyle yaşamış. Bu haber küçük yüreğinde fırtınalar estirmiş. Erdoğan Cingöz, okuyamama korkusu yaşarken, bakın sorun nasıl çözümlenmiş: “Cumhuriyet okulunda askerler kalıyordu. Turgutreis ilkokulu yanınca, askerler binayı boşalttı. Biz de öğrenime Cumhuriyet ilkokulunda başladık.”
Yıl 1949 kasabanın ileri gelenlerinin girişimiyle Şehir Kulübünün bulunduğu bina geçici olarak orta eğitime tahsis edilmiş. Toplam 43 öğrenci arasında, 11 sıra numaralı Erdoğan Cingöz’de varmış. “Bir ortaokul düşünün, tek öğretmen var” derken unutmadığı öğretmeni Lütfi Turan’ın her derse girdiğini ve neden sonra Abidin bey isminde ikinci öğretmenin geldiğini dün gibi hatırlıyor.

Cingöz ailesi Gürece köyünün yerlisi. Ailenin geçim kaynağı bahçe ürünleri. Erdoğan Cingöz ise her daldan çalıyor. Aslında anlattıklarıyla gençlik yıllarındaki Bodrum’dan bir pencere açıyor: “Babamın Adliye camisi altında bir dükkânı var. Bu dükkânda gazete de satılıyor. Haftanın Salı ve Cuma günleri İzmir’den postayla gelen gazeteleri, Azmakbaşı’ndaki postaneden alır, ekâbir takımına dağıtırdık. Ben zaman zaman bahçede de çalışırdım. Bugünkü Halk Kütüphanesinin olduğu yer Şehir Kulübüydü, arkadaşlarla orada buluşurduk. Güzel günler yaşadım. Pek çok etkinliğe de katılırdım. Bazı düğünlerde fotoğraf çekerdim. Bu benim hobim oldu.”

1957-58 yılları. Yunan gemileri Bodrum’a turist getiriyor. Sabah 07.30’da gelen geminin, bir iki saatlik molasıyla Bodrum’da farklı bir hareket başlıyormuş. O günlerde turizmin kendini hissettirmesi Erdoğan Cingöz’ün dikkatini çekmiş ve bugünlere nasıl gelinmiş: “Armağan Ülgen benim yaşlarımda bir arkadaş. Dayısı Niyazi Toker denizyolları acentesi ama yabancı dil bilmiyor. Armağan tercümanlık yapıyor. İşyerimiz çarşının göbeğinde olduğu için, turistler ilgimi çekiyor. Turistleri getiren Yunanlı rehber Yorgo’yu artık herkes tanıyor. Ben de Yorgo ile tanıştım. Bir gün Armağan’ın aracılığıyla sordum; turistlere ne satabilirim? Yorgo’nun hoşuna gitmiş olacak ki, bana Bodrum resimlerini satmamı önerdi. Ben de bazı düğünlerde fotoğraf çekiyordum. Bu öneri hoşuma gitti, hemen harekete geçtim. Foto Sezer’in babası Hasan Göktaş’a gittim. Onda, Bodrum’un ilk çekilmiş, kalenin siyah beyaz fotoğrafları vardı. Zor bela o fotoğraflardan çoğaltarak, gemilerin yolunu gözlemeye başladım. Yorgo’nun da yardımıyla kartpostalları satıyordum.”

Erdoğan Cingöz, turizme ilk adımı kartpostal satarak atmış atmasına da işler o kadar kolay yürümüyormuş. O günlerde yabancı para almak satmak yasakmış. Sattığı kartpostalın parasını turistten alırken gümrükçüye yakalanmış. Allah’tan araya rehber Yorgo girmiş de iş tatlıya bağlanmış.

İş hayatının cilvelerine rağmen Bodrum’da yavaş yavaş turizm hareketlenirken, para kazanmak, turizme hizmet etmek hoşmuş ama hoş olmayan askerlik çağının gelmesiymiş. Vatani görevini yapmak için Bodrum’dan ayrıldığında, Türkiye’nin belki de en eski Turizm Derneği’nin kuruluşu gerçekleşmiş.

Askerlik biter bitmez soluğu Bodrum’da alan Erdoğan Cingöz, hedefini şöyle açıkladı: “Bıraktığım yerden işe devam etmek istedim. Döviz bürosunun yanına, hediyelik eşya sergisi açacağım ama o zaman askeri idarenin kaymakamı Sabri bey izin vermiyor. Araya girenler oldu da Sabri bey ikna edildi, izin alındı.”

Erdoğan Cingöz’e heveslenen çok kişi sergi açmaya kalkışınca İskele Meydanı’na hareket gelmiş. O günlerde Bodrum’da sadece 3 konaklama yeri varmış. Hasan Yıldız’ın “Emel Oteli”, bugünkü Akbank’ın olduğu yerde “Ege Oteli” bir de Han. Turizm kazandırmaya başlayınca Bodrum’un tek pansiyonu Artemis açılır. Daha sonra açılan Halikarnas uzun ömürlü olmamış.

Cingöz’lerin sahibi olduğu bugünkü Maya Otel’in bulunduğu yer 7,5 dönüm mandalina bahçesi. Erdoğan Cingöz ve kardeşi Recep Cingöz bu bahçeyi turizme kazandırmak için kolları sıvamışlar: “Orada kamping kurduk. 4-5 yıl kampingi çalıştırdık. İşler iyi gidiyordu, turistik tesis düşünmeye başladık. Projeler hazırlandı ama Kıbrıs Harekâtı başlayınca tüm projeler gibi bizimki de ertelendi.”

Erdoğan Cingöz, 1986 yılında ikinci projenin belediye meclisinde kabul edildiğini, Bodrum’da yatak kapasitesi 430 iken, 120 yataklı Maya Otel’in hizmete girmesiyle toplam yatak kapasitesinin 550’ye çıktığını anlatıyor. Buna paralel olarak Bodrum’da turizm hareketi iyiden iyiye kendini hissettirmeye başlamış. Bodrum, 1987-1989 yılları arasında turizmdeki en verimli yıllarını yaşarken, bazı noksanlar da kendini göstermeye başlamış.

Erdoğan Cingöz, o yıllarda başlayıp bugünlerde zaman zaman gözlenen aksaklıkları şöyle dile getirdi: “Turizm uzun soluklu bir yol, bu nedenle sektörün daima kendini yenilemesi lazım. Gençler, geriye dönük tecrübelerden mutlaka yararlanmalı. Ancak, sektörün en önemli eksiği eğitim. Eğitilmiş personel çok önemli. Bu yolda ilerleme sağlandı ama yeterli değil. Bizim kazancımız, aile işletmeciliği yapmamızdan kaynaklanıyor. Turistle birebir ilgileniyoruz. Yıllardır otelimize gelen müşterilerimiz var. Bugüne kadar hiçbir şikâyet almadık.”

Erdoğan Cingöz’ün iş hayatından elini eteğini çekince içindeki insan sevgisi, doğa sevgisiyle ayrılmaz bir bütün olmuş. Bodrum beyefendisi Erdoğan Cingöz diyor ki: “Doğayla baş başa kalmak, bahçe işleriyle uğraşmak artık en zevkli günlük yaşamım.”

Gazeteci Çetin Akant’a saygılarımızla.