Kırıklı Köyü Maden Projesini Durdurdu: Doğa ve Yaşam Kazandı!

Ankara Gölbaşı’na bağlı Kırıklı Köyü’nde 2021 yılında başlatılan kömür madeni projesine ilişkin ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) süreci, köylülerin ve kurumların itirazları sonucu iptal edildi. 1100 hektarlık ruhsat sahasının 150 hektarlık bölümünü kapsayan ilk proje, ASKİ’nin “köyün içme suyuna zarar vereceği” yönündeki olumsuz görüşü üzerine durdurulmuştu. Ancak maden şirketi 2023’te projeyi 24,93 hektarlık bir alanmış gibi göstererek süreci daraltmış, böylece “ÇED Gerekli Değildir” kararı almıştı.

Kırıklı, Selametli ve Mahmatlıbahçe köylerini doğrudan etkileyecek proje; bölgedeki su kaynakları, Mogan ve Eymir gölleri için büyük bir tehdit oluşturuyordu. Dokuz köylünün açtığı dava sonucunda mahkeme, projenin kapasitesinin kasıtlı olarak düşük gösterildiğine ve çevresel etkilerin yalnızca küçük bir alanda sınırlandırılamayacağına hükmetti. Kararda, ASKİ ve DSİ’nin olumsuz görüşlerinin geçerliliği de korundu.

Mahkeme Köylülerin İtirazını Onayladı

Kırıklı köyünden dokuz yurttaşın açtığı dava sonucunda mahkeme:

• Projenin kapasitesinin kasıtlı olarak düşük gösterildiğini, bunun hakkın kötüye kullanılması olduğunu,
• Çevresel etkilerin 24,93 hektar gibi gösterilen proje alanıyla sınırlanamayacağını,
• ASKİ ve DSİ’nin olumsuz görüş gerekçelerinin geçerliliğini koruduğunu,
• Ruhsat sahasının tamamını kapsayan, kümülatif etkileri de içeren bir ÇED raporunun zorunlu olduğunu hüküm altına aldı.

Mahkeme kararı, projenin ekosistemler, tarım, hayvancılık, su kaynakları ve insan sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratacağını da açıkça ortaya koydu.

Kırıklı Muhtarı Özdemir: “Yaşamımız için mücadele ettik”

Kırıklı Köyü sakinleri adına konuşan Kırıklı Köyü Muhtarı Ali Rıza Özdemir köyde hâlihazırda işletilen bir başka kömür madeni ocağı olduğunu belirterek ikinci bir maden işletmesinin köy için ölüm fermanı olacağını şu sözlerle ifade etti:

“Çalışan madenin, nakliye yapan kamyonların tozundan zaten nefes alamıyoruz. İkinci bir maden açılmasına müsaade etseydik köy yaşanmaz hale gelecekti. Bu davayı kazanarak temiz hava hakkımızı, su hakkımızı, tarımımızı koruduk. Yaşamımız için mücadele ettik. Proje tamamen iptal edilinceye kadar hukuki mücadelemizi sürdüreceğiz” 

ÇED Süreci Hayati Önem Taşıyor

Köylülerin avukatı ve davaya hukuki destek veren Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan Avukat Pınar Gayretli,

“Bu karar, yurttaşlara yaşam alanlarını koruma imkânı sağlayan ÇED mekanizmasının yaşamı, suyu ve toprağı korumadaki kritik rolünü bizlere bir kez daha göstermiştir.” dedi.

Temmuz ayında çıkan 7554 sayılı yasa ile ÇED süreçlerini etkisiz hale getiren bir dizi düzenleme yapılmış, yasa Anayasaya aykırı olduğu gerekçesi ile Meclis’teki tüm muhalefet partilerinin ortak imzası ile Anayasa Mahkemesine taşınmıştı.

Kömür Madeni Projesi Tamamen İptal Edilmeli

Kırıklı köylülerine davalarında teknik destek veren Kırsal Çevre ve Ormancılık Araştırmaları Derneği’nin Yönetim Kurulu Başkanı Salih Usta ise projede sürecin henüz tamamlanmadığını, bir sonraki aşamada firmanın ÇED sürecini yeniden başlatabileceğini şöyle hatırlatarak şunları söyledi:

“Ankara’nın çok kısıtlı su kaynaklarını, gıda güvenliğini tehdit eden böylesine yıkıcı, bilim ve akıldışı bir linyit kömürü projesinin “ÇED Gerekli Değildir” kararının iptal edilmesi yöre halkı ve Ankara için çok olumlu bir adım ancak yeterli değil. Bu linyit ocağı projesinin bir an evvel tamamen iptal edilmesi gerekir.”

Ankara’nın Tarım Alanları Korunmalı

Aynı proje için TEMA Vakfı tarafından da dava açılmış ve dava geçtiğimiz aylarda “ÇED Gerekli Değildir” kararının iptaliyle sonuçlanmıştı. TEMA Vakfı Ankara İl Temsilcisi Nevzat Özer:

“Bu kararla binlerce yıldır tarım yapılan, hayvancılık yapılan topraklar yeni bir kömür tehdidinden kurtuluyor. Bozkırdaki su varlıkları kurtuluyor. Geleneksel köy yaşamı, tarih ve kültür yok olmaktan kurtuluyor. İklim değişikliğinin en önemli nedenlerinden biri olan kömüre dur deniyor.” diyerek arka arkaya gelen iptal kararlarının önemini vurguladı.

İlk aşama mahkemesinde kabul edilen davanın, şimdi Ankara Valiliği tarafından istinaf mahkemesine taşınması bekleniyor. “ÇED Gerekli Değildir” kararı üst mahkeme tarafından da iptal edilirse, ÇED Yönetmeliğine göre maden şirketi proje için tam kapsamlı bir ÇED süreci işletmek zorunda kalacak.