Bodrum’un Dengbejleri / Hasan Harmancı “SOKAK” Yazıları…

Bodrum’un Dengbejleri

Hayatın akışını zorlayan sesler vardır. O seslerin gırtlaktan nasıl çıktığını, aktığını ve yankıya dönüştüğünü anlatacak bir tarif yoktur. İnsandaki mucizelerden biri de bu olsa gerek: Ses ve sesin binbir çeşidi, rengi, ışığın yansıması.

Günümüzde yaşayan bir Dengbej; “Dengbejlik bir gül bahçesidir” diyor. Hakikaten gırtlağın binbir tonu sadece batı aryalarında bulunmaz. Doğal ve dokunulmamış, kendiliğinden akan ustadan üstada el veren sesler de var. Her Dengbej bir gül, çiçek sayılır. Asla biri diğeri olamaz. Her çiçeğin tohumu olur ve mevsimi gelince tohum yerine bir can bırakarak hayatta kalmak ister. Renk renk açan çiçekler olmak diler.

Şimdilerde denbejlikte yok olmak üzere, endemik bitkilerin sesi, feryadı, türküleri kadimden geldi ve geleceğe taşıyanı olmazsa, sadece arşivlerdekilerle yetinmek durumunda kalacağız.

Tükenmemesi için ustadan çırağa geçmesi, öğretilmesi gereken bir öğrenme yöntemi var. Notaya, biçime gelmez, kaleme, düşünmeye gelmez. Gönül diliyle akar ve yankılanacağı, özgürce akacağı vadiler ister.

Bodrum’da Akarsular Öğrenme köyünde (bende yeni duydum, çünkü yeni bir mekan), DAA Art işbirliğiyle gerçekleştirilen etkinlikte “Dengbejen Me” belgesel gösterisi farklı bir sanat ve kültürel ortam oluşturdu.

Kürtlerin göçmen olarak taşındığı bu şehir sessiz sedasız bir Kürt kültürüne de sahip. Düğünler, taziyeler, eğlenceleriyle içe kapanık yaşayan Bodrum Kürtlerinin kadimden gelen sesleri “Dengbejen Me” belgeseliyle Ege Denizi’ne kardeş kanı yerine kardeş sesi sundu.

Dengbejlerin deyimiyle ağaçları, taşları bile ağlatan, eriten o dalga dalga akan sesler Bodrum’un gönlüne aktı.
Korku tünelinde yaşamaya alışık halkımız bozlakların, zeybeklerin ve ağır zeybeklerin üst üste oturan sesleri Ege’nin sularına birlikte karıştı.

Dengbejler aşkın soluğudur. Fransızca, İspanyolca, Arapça, Farsça dinlediğiniz şarkılar kulağınıza yankılandığında ne hissediyorsanız stranlarda öyle yankılanıyor. Nasıl ki Fado Portekizlilerin yazgıya isyanı, aşka çığlığıysa Akdeniz’in Batı ucunda, Stranlarda Akdeniz’in doğusunda yazgının ve aşkın yankılanan sesidir.

Şimdilerde Bodrum’un su kuyuları, dereleri gibi Dengbejlikte kurumakla karşı karşıya ancak, arşivde birikerek Bodrumlularla buluşup Bodrum’un Dengbejleri oldular. Akarsular Öğrenme Köyü kurucusu Ayşe Akarsu ve Westen DAA Art Residency kurucusu Aynur Girgin Westen’in ortak girişimiyle gerçekleştirilen etkinliğe Yönetmen Ali Bağdu ve Sanat Yönetmeni Bangevaz Çağrı Koç’ta katıldı.

Bodrum bir dünya kültür kentiyse stranların da kentidir değil mi.
Dinletene, dinleyene aşk olsun.