6 Milyon Riskli Yapı, Depreme Karşı Dayanaksız

17 Ağustos 1999 depreminin 26.yıl dönümü ve eylül ayında başlaması planlanan bodrum Yapı stok envanter çalışmaları ile ilgili,  imardan sorumlu Bodrum belediye başkan yardımcısı Serkan Balkan’ın katılımıyla, TMMOB Bodrum İKK bir basın açıklaması gerçekleştirdi. Yapılan açıklamada, depreme dayanıksız 6 milyon yapı olduğunu vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:

“Acı sonuçları itibariyle tarihimizin en büyük afetlerinden biri olan 17 Ağustos Büyük Marmara Depreminin 26. yılında, yaşamını yitiren tüm yurttaşlarımızı saygıyla anıyoruz.

Depreme Dayanıksız 6 Milyon Riskli Yapı Mevcut

Gerek TBMM’de kurulan araştırma komisyonlarının raporlarında gerekse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamalarında 6 milyon civarı yapının riskli olduğu ifade edilmektedir. Yani devlet, Türkiye’de 6 milyon civarı yapının olası bir depremde ağır hasar alabileceğini tahmin etmekte ancak bu yapıların hangileri olduğunu bile bilmemektedir.

1999 Marmara depremi, afetlere karşı bir dönüm noktası olarak kabul edilmiş, bu tarihten sonra pek çok kurum, kuruluş, üniversite ve meslek odası her yönüyle depremi incelemiş ve alınması gereken önlemlere ilişkin pek çok rapor hazırlamıştır. Bu raporlar, 2011 yılında AFAD tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca karar altına alınan Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planına dönüştürülmüştür.

Bu eylem planı, açıkça devlet kurumlarının, yerel yönetimlerin, üniversitelerin, meslek kuruluşlarının, sivil toplum kuruluşlarının görevlerini tanımlamış ve yapılması gerekenleri takvimlendirmiştir. Bu plan ile yapı stoku envanterinin 2017 yılına kadar tamamlanacağı, bahsi geçen 6 milyon riskli yapının hangileri olduğunun belirleneceği, gerekli tedbirlerin alınacağı ve 2023 yılına kadar da Türkiye’nin depremlere karşı hazır hale getirileceği hedeflemişti.

Bu çalışma yapılmış olsaydı, 6 Şubat Depremlerinde, 11 ilde yıkılan ve ağır hasar alan 240 binden fazla bina belki de tespit edilmiş olacak ve yurttaşlarımızın göz göre göre ölmesine izin verilmeyecekti. Ancak ne yazık ki 6 Şubat 2023 depremleri, aradan geçen onca yılda hiçbir sorunun çözülemediğini gözler önüne sermiştir.

Özel İletişim Vergisi

Hatırlanacağı üzere 17 Ağustos Depreminin ardından, “Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’’ ile bazı yeni vergiler çıkarılmış, bunlardan Özel İletişim Vergisi kalıcı hale getirilmiştir. Bu kalem altında 2025 yılı başına kadar toplamda 40,2 milyar dolar (1;6 trilyon TL ) vergi toplanmıştır.

Afet yönetimi elbette gereklidir ve mutlaka titizlikle planlanmalıdır. Ancak sadece afet yönetimine odaklanmak depremlerin afete dönüşeceğini peşinen kabullenmektir. Önceliğimiz afet yönetimi değil “Risk Yönetimi” olmalıdır. Riski tespit edip önlemler almak afetlerin önlenmesinde en akılcı ve bilimsel yöntemdir.

Bu kapsamda 2024 yılı başında Bodrum Belediyesi ile İnşaat Mühendisleri Odası Muğla şubesi arasında 10.000 yapı stoku envanteri için protokol imzalanmıştır. Bu protokolün birinci ayağı olan 3.000 yapı için Eylül ayı içerisinde yapı stoku envanter çalışmalarına başlayacağımızı bildirmek istiyoruz.”

İmardan sorumlu Bodrum belediye başkan yardımcısı Serkan Balkan, Marmara depremi ve yapı stoğu envanteri çalışmalarıyla ilgili şunları söyledi;

“Öncelikle büyük Marmara depreminden 26 yıl sonra dahi, yapılması gerekenleri konuşuyor olmak, üstelik büyük Marmara depreminden bugüne kadar birçok acı tecrübemiz olmasına rağmen hala yapılması gerekenleri tartışıyor olmak üzüntü verici olsa da meslek odaları temsilcilerimizin de dile getirdiği gibi ilgili her kurumun sorumluluklarını yerine getirememeyle ilgili bahaneleri bir kenara bırakıp deprem ülkesi olduğumuz gerçeğiyle hareket etmesi elzemdir.

Başkanımız sayın Tamer Mandalinci hem mesleki hem de idareci sorumluluk anlayışıyla İnşaat Mühendisleri Odamızla yapmış olduğumuz protokol kapsamında yapılacak çalışmaların ivedilikle yürütülmesi talimatını vermiştir. Bu doğrultuda Eylül Ayı itibariyle yapı stoğu envanteri çalışmalarına başlanacaktır. Bu çalışma, yapıların yalnızca depreme dayanıklılık durumunun tespitine yönelik çalışmaların ilk ayağı olacaktır.”